Prawo
Kiedy potrzebny jest akt notarialny?

Kiedy potrzebny jest akt notarialny?

Akt notarialny jest poświadczeniem urzędowym potwierdzającym dokonanie pewnej czynności prawnej, a precyzyjnie mówiąc jedna z jej szczególnych form. Wszystkie czynności jakie muszą być potwierdzone przy pomocy aktu notarialnego wymienia ustawa. Inne z kolei ustalają pomiędzy sobą strony zainteresowane. Okoliczności w jakich powinno dojść do podpisania aktu notarialnego to m. in przeniesienie prawa własności nieruchomości. Nie trzymanie się ustaleń ujętych w akcie w sytuacji, kiedy obliguje do tego prawo lub tak ustaliły strony, skutkuje bezskutecznością czynności prawnej. Zgodnie z przepisami tryb postępowania i sporządzania aktów notarialnych reguluje ustawa Prawo o notariacie, a dokładniej mówiąc art. 91 – 95. Jak wygląda akt notarialny? Kto go może sporządzić? 

Co to jest akt notarialny i kto może go sporządzić? 

Akt notarialny jest oficjalnym zaświadczeniem, którego forma jest szczegółowo określana przez polskie prawo. Poświadcza on wykonanie określonych czynności. Może to być sprzedaż nieruchomości, lub umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Pewne czynności prawne muszą być potwierdzone u notariusza, inne z kolei mogą, ale nie ma takiego obowiązku chyba, że zainteresowani mają taką wolę. Kto może sporządzić taki akt? W większości przypadków akt notarialny przygotowywany jest przez notariusza. Kancelarie notarialne można spotkać we wszystkich większych miastach jak Warszawa, Trójmiasto czy Szczecin, ale także niewielkich miejscowościach. Bez aktu notarialnego nie można kupić ani sprzedać jakiejkolwiek nieruchomości. W pewnych przypadkach sporządzenia aktu może dokonać zastępca notariusza, lub aplikant notarialny. Sporadycznie z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości, które wydawane jest na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych akt notarialny może sporządzić polski konsul. 

Co musi zawierć prawidłowo sporządzony akt notarialny?

To, jak powinien wyglądać akt notarialny i jak go przechowywać reguluje ustawa Prawo o notariacie. Ważne jest, aby napisany był on w języku polskim. Poza tym powinien on zawierać następujące elementy:

  • data – dokładna data napisania dokumentu, czyli dzień, miesiąc i rok. Czasami na specjalne życzenie stron umieszcza się także godzinę podpisania aktu,
  • miejsce – miejscowość, w której sporządzono akt,
  • dane notariusza – w akcie muszą znajdować się takie informacje jak imię, nazwisko oraz adres siedziby kancelarii notarialnej,
  • dane zainteresowanych stron – dokument powinien posiadać imiona, nazwiska, miejsce zamieszkania, imiona rodziców, PESEL i numer NIP,
  • oświadczenia stron – czyli najważniejsza część aktu notarialnego, z podkreśleniem, że w sytuacjach spornych powołują się oni na dokumenty okazane przy akcie,
  • nadzwyczajne okoliczności – na wniosek stron w akcie można zawrzeć wyjątkowe okoliczności, jakie wystąpiły przy sporządzaniu dokumentu,
  • potwierdzenie odczytania – na samym końcu dokumentu umieszcza się klauzulę, że akt został przeczytany oraz podpisany w obecności obu stron,
  • podpisy – niewątpliwie tak ważny dokument, jakim jest akt notarialny nie byłby ważny bez złożenia podpisów obydwu stron, a także notariusza.

Jakie czynności wymagają podpisania aktu notarialnego? 

Czynności wymienione przez polskie prawo, które bezwzględnie muszą być przypieczętowane przy użyciu aktu notarialnego to przede wszystkim:

  1. umowy przeniesienia własności nieruchomości – dotyczy to w szczególności umów kupna – sprzedaży, darowizny, umowy przedwstępne,
  2. umowy, które przenoszą prawo użytkowanie wieczystego,
  3. umowa zbycia prawa spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
  4. umowy o podziałach spadku, jeśli zawarta jest w nim nieruchomość,
  5. umowa spółki partnerskiej,
  6. umowa spółki komandytowo – akcyjnej,
  7. umowa spółki komandytowej,
  8. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Pozostałe czynności także mogą być przypieczętowane aktem notarialnym, zależne jest to jedynie od woli stron. Nie ma natomiast takiego obowiązku prawnego. 

Jak wygląda podpisanie umowy przy pomocy aktu notarialnego?

Notariusz odpowiedzialny jest za przejrzyste i czytelne sporządzenie aktu. Ważnym momentem przypieczętowania umowy przy pomocy aktu notarialnego, jest odczytanie go przez notariusza w obecności osób zainteresowanych. Aby akt nabył moc prawną notariusz powinien upewnić, że strony zainteresowane rozumieją treść dokumentu. Jeśli jest takie życzenie stron, notariusz czyta również wszystkie załączniki. Po zaakceptowaniu treści umowy, strony zainteresowane z notariuszem składają swoje podpisy. Wówczas akt nabiera mocy prawnej. 

Przechowywanie aktu notarialnego

Zgodnie z polskim prawem notariusz musi przechowywać oryginał aktu przez 10 lat. Po tym czasie przekazywane są one do archiwum ksiąg wieczystych sądu rejonowego. W tym przypadku obowiązuje rejonizacja i zależne jest to od siedziby kancelarii, w której był sporządzony akt. Oczywiście obydwie strony otrzymują odpisy aktów.

Oczywiście za napisanie aktu notarialnego obowiązują opłaty. Zależy to od tego, czego dotyczy akt. Zasadniczo koszt wykonania tego dokumentu normują przepisy Ministra Sprawiedliwości zawierające maksymalne stawki taksy notarialnej.